Unia Europejska: Teraźniejszość i przyszłość WPR

Miejsce na reklamę

Tu jest miejsce na twoją reklamę.
Print Friendly, PDF & Email

Nowe propozycje

  Wdebacie o przyszłej polityce rolnej UE pojawia się problem efektywności i sprawiedliwego podziału dopłat bezpośrednich. Z materiałów KE wynika, że w 2015 roku, po kolejnej reformie WPR, 20 proc. rolników otrzymywało ok. 80 proc. płatności bezpośrednich. Wynika to z koncentracji gruntów oraz charakteru wsparcia, które w dużym stopniu zależy od powierzchni gospodarstwa. Ponad połowa beneficjentów to małe gospodarstwa, większość płatności (72 proc. w 2015 roku) trafia do rodzinnych gospodarstw rolnych o wielkości od 5 do 250 ha. Posiadają one 71 proc. gruntów rolnych. Trwa debata o sposobach skuteczniejszego ukierunkowania tych płatności. Rozważane są różne rozwiązania np. wprowadzenie obowiązkowego, górnego limitu płatności uwzględniającego poziom zatrudnienia, możliwość wprowadzenia płatności degresywnych w większych gospodarstwach, stosowanie płatności redystrybucyjnych dla małych i średnich gospodarstw. Z góry można przewidzieć, że są to tematy wrażliwe, a ich rozwiązanie będzie niezwykle trudne, zwłaszcza gdy uwzględni się ogromne zróżnicowanie struktury agrarnej w krajach UE oraz często wysuwane argumenty polityczne i socjalne.

Projekty zmian WPR należałoby także skonfrontować z dorobkiem nauki, która wskazuje na ścisłe zależności między stosowaniem środków interwencji ekonomicznych w gospodarstwach rolnych a ich efektywnością i wzrostem produktywności. Prof. Włodzimierz Rembisz (IERiGŻ) i prof. Masahiko Gemma ( Uniwersytet Waseda z Tokio) przedstawili wyniki swoich badań na ten temat. Stwierdzili m. in., że wzrost produktywności jest nieunikniony w warunkach zrównoważonego rozwoju gospodarki rolnej i żywnościowej. Między państwami UE występują różnice w poziomie produkcji rolnej mierzone wzrostem produktywności i poprawą wydajności produkcji. Z badań wynika, że jednym z czynników opóźniających wzrost produktywności w rolnictwie są płatności bezpośrednie dla gospodarstw i inne przeznaczane na rozwój obszarów wiejskich. Autorzy przedstawili związek przyczynowy między wzrostem produktywności a postępem w rozwoju obszarów wiejskich. Twierdzą, że rynek jest czynnikiem decydującym o efektach i produktywności gospodarstw. Jest to bardzo istotny wniosek przydatny do oceny relacji między czynnikami produkcji a dotacjami z budżetu unijnego. Nie ulega wątpliwości, że jest to punkt widzenia, którego nie można pominąć przy projektowaniu nowego budżetu unijnego. Ale wymaga to także dokonywania wyboru politycznego związanego z koniecznością rozwiązywania problemów społecznych wsi, w tym socjalnych.

Bieżąca wspólna polityka rolna UE ma ściśle zdefiniowane cele, zasady ich realizacji i podziału środków finansowych. Nie przewiduje się, aby zaszły w niej zasadnicze zmiany. Jak wynika z deklaracji, instytucje unijne i rządy krajów członkowskich chcą wyciągnąć wnioski na przyszłość z dotychczasowych doświadczeń. Nie wszystkie bowiem zasady i stosowane instrumenty przynoszą zakładane wcześniej efekty i są oceniane pozytywnie. W dyskusji o przyszłości

konieczna jest ocena efektywności stosowanych środków finansowych. Na konferencji zespół naukowców ( prof. Jacek Kulawik, dr Barbara Wieliczko, dr Michał Soliwoda – IERiGŻ) przedstawił analizę efektywności instrumentów finansowych wspólnej polityki rolnej UE.

Jest to bardzo interesujące opracowanie. Główna jego teza jest następująca: trwałe zdominowanie WPR przez dotacyjny pierwszy jej filar radykalnie zawęża przestrzeń do stosowania przez nią instrumentów finansowych. Przypomnijmy, że w praktyce mogą być stosowane takie instrumenty finansowe jak: gwarancje kredytowe, pożyczki, fundusze kapitałowe, mikrokredyty i inne. Mają one liczne, szeroko znane w teorii i w praktyce zalety ( m. in. minimalizacja zniekształceń rynku kredytowego, innowacyjność ofert, wzmacnianie potencjału podmiotów o niskiej wiarygodności kredytowej). Instrumenty te mogą bardziej uwzględniać specyfikę rolnictwa i jego zróżnicowane formy prawno – organizacyjne i przyczyniać się do lepszego wykorzystania potencjału produkcyjnego.

Autorzy opracowania przedstawili skalę stosowania instrumentów finansowych w krajach UE. W latach 2007 – 2013 ich wartość w ramach WPR wynosiła 0,47 mld euro, natomiast środków rynkowych, poza WPR, 16 mld euro. Natomiast w bieżącej perspektywie finansowej (2014-2020) odpowiednio 0,45 mld euro i 20 mld euro. Na podstawie przeglądu sytuacji w niektórych regionach UE autorzy stwierdzili istnienie dużego zróżnicowania w stosowaniu instrumentów finansowych. Uzasadnione jest zatem ich szersze wykorzystanie. Decyzja taka, także w ramach WPR, zależy od oceny czy prywatny sektor finansowy może zapewnić korzystniejsze warunki i efekty niż system dotacji. Przypadek taki ma miejsce w Polsce. Z badań wynika, że instrumenty finansowe mogą być szerzej wykorzystywane w krajowych politykach rolnych, obok środków pomocowych WPR. Dyskusyjny jest jedynie ich wpływ na realizację celów środowiskowych. Najbardziej przydatne mogą być dla większych gospodarstw zorientowanych rynkowo. Ważnym warunkiem zwiększenia popytu na instrumenty finansowe jest uproszczenie procedur ich uzyskiwania.

Wnioski z tego opracowania mogą być niewątpliwie ważnym przyczynkiem do trwających dyskusji o przyszłym kształcie i instrumentach WPR, oraz wykorzystaniu w niej rynkowych instrumentów finansowych.

Polub nas i obserwuj

Tu też jest miejsce na twoją reklamę

Porozum się z redakcją!